Beequation
Học toán › Chủ đề › Số thập phân và tỉ số phần trăm
Học theo chủ đề
Số thập phân và tỉ số phần trăm
Số thập phân giúp viết những lượng không tròn đơn vị như 1,5 m hoặc 0,75 l. Tỉ số phần trăm diễn tả một tỉ lệ khi quy về 100 phần: 25% tương ứng 25 trong 100 phần bằng nhau. Hai cách viết nối với phân số, nhưng không thể bỏ qua đơn vị và lượng gốc. 25% của hai nhóm có kích thước khác nhau thường cho hai số lượng khác nhau.
Lộ trình theo lớp
Chọn nội dung theo bài con đang học. Bảng mô tả cả năm, không yêu cầu con biết mọi mục ngay đầu năm.
| Lớp | Trọng tâm |
|---|---|
| Mẫu giáo 5 tuổi | Chơi với đầy/vơi và chia đều; chưa dùng số thập phân. |
| Lớp 1 | Đếm và hiểu chục, đơn vị là nền tảng. |
| Lớp 2 | Tiếp tục các hàng của số tự nhiên; không yêu cầu tính thập phân. |
| Lớp 3 | Đo lường, chia đều và làm quen phân số đơn vị. |
| Lớp 4 | Củng cố phân số; chuẩn bị mối liên hệ với phần mười và phần trăm. |
| Lớp 5 | Học số thập phân, bốn phép tính, làm tròn và tỉ số phần trăm. |
Hiểu từng bước
1. Dấu phẩy chia hai phần của số
Trong 2,35, phần nguyên là 2; sau dấu phẩy có 3 phần mười và 5 phần trăm. 2,35 m là 2 m và 35 cm. Hàng phần mười nằm ngay sau dấu phẩy, rồi đến phần trăm, phần nghìn. Hãy đọc chậm và đặt từng chữ số vào bảng hàng; cách gọi “phần trăm” ở đây chỉ một phần một trăm của đơn vị, chưa phải một câu hỏi tìm phần trăm của một nhóm.
2. Viết thêm số 0 đúng chỗ
0,8 = 0,80 vì 8 phần mười bằng 80 phần trăm. Nhưng 0,8 khác 0,08; chèn 0 ngay sau dấu phẩy đã chuyển chữ số 8 sang hàng khác. Để so 0,75 và 0,8, viết 0,8 thành 0,80 rồi so 75 với 80 phần trăm. Vậy 0,75 nhỏ hơn 0,8. Không so phần sau dấu phẩy như hai số tự nhiên tách rời.
3. Cộng trừ phải thẳng hàng
2,35 + 0,8 có thể viết thành 2,35 + 0,80 = 3,15. Đặt dấu phẩy thẳng nhau để phần mười cộng phần mười và phần trăm cộng phần trăm. Kiểm bằng 3,15 0,80 = 2,35. Ước lượng tổng gần 3 cũng giúp nhận ra kết quả 10,35 là vô lí. Khi nhân chia, theo quy tắc đang học và thử lại bằng phép tính ngược; đừng áp cách đặt phẩy của phép cộng cho mọi phép tính.
4. Phần trăm luôn gắn với một lượng gốc
Lớp có 40 học sinh, 10 bạn chọn đọc truyện trong tình huống giả định. Tỉ số là 10/40 = 1/4 = 25/100, tức 25%. Nếu nhóm chỉ có 20 bạn thì 25% là 5 bạn. Vì vậy, câu “có 25%” chưa cho biết số lượng; cần biết 25% của bao nhiêu và đang đếm cái gì. Đây cũng là điều cần đọc khi gặp biểu đồ hình quạt tròn.
5. Tính bằng những mốc quen thuộc
10% của 80 là 8; 5% là một nửa của 8, được 4; 25% là một phần tư của 80, được 20. Một cuốn sách có giá giả định 40.000 đồng, giảm 25% thì giảm 10.000 đồng và còn trả 30.000 đồng. Phân biệt tiền giảm với tiền phải trả. Với tỉ lệ bất kì, con có thể lấy số ban đầu nhân tỉ lệ rồi chia 100, sau khi đã hiểu ý nghĩa.
Làm tròn số thập phân có mục đích
Một dải ruy băng dài 2,36 m. Làm tròn đến hàng phần mười được 2,4 m vì chữ số hàng phần trăm là 6. Kết quả là gần đúng; chiều dài ban đầu không tự thay đổi. Nếu việc cắt cần chính xác đến xăng-ti-mét, vẫn giữ số đo 2,36 m để làm việc.
Cho con đặt 2,36 giữa 2,3 và 2,4 trên tia số. Hỏi mốc nào gần hơn rồi nối với quy tắc đọc chữ số bên phải hàng cần làm tròn. Với 2,34, kết quả đến phần mười là 2,3. Hai ví dụ gần nhau giúp con chú ý hàng cần xét, thay vì nhìn chữ số cuối mà không đọc yêu cầu.
Dùng thước hoặc ca có vạch chia trước khi dùng tiền để giải thích số thập phân. Trong bài mua bán Việt Nam ở đây, số tiền ghi bằng đồng nguyên; 2,5 m tự nhiên hơn một giá ghi 2,50 đồng.
Những chỗ dễ nhầm
- Tưởng 0,25 lớn hơn 0,7 vì 25 lớn hơn 7: viết 0,7 thành 0,70.
- Nhầm 20% với 20 đơn vị: phải nêu lượng gốc.
- Tính đúng tiền giảm nhưng ghi đó là giá sau giảm; đọc lại điều đề hỏi.
Thực hành trong năm phút
- Gấp dải giấy thành 10 phần; tô 3 phần và ghi 3/10 = 0,3.
- Nối thẻ , 0,5 và 50%; giải thích cả ba biểu thị cùng một phần của đơn vị.
- Lập giá giả định 60.000 đồng, giảm 10%; tiền giảm là 6.000 đồng, giá mới 54.000 đồng.
- So số đo 1,25 m và 1,5 m bằng cách đổi thành 125 cm và 150 cm.
Thử thách của IndieIndie có 80 ô tổ ong. Cô ong đã làm đầy 25% số ô. Còn bao nhiêu ô chưa đầy? Xem lời giải
25% của 80 là 80 : 4 = 20 ô. Còn 80 20 = 60 ô; đó là 75% số ô.
Phiếu luyện tập
Đọc hướng dẫn và chọn vài câu phù hợp. Các phiếu mở rộng được ghi rõ; không dùng thời gian hoàn thành để xếp hạng trẻ.
Phần mười và phần trămLớp 5 · Nối phân số thập phân với số thập phân.Tải PDFChữ nổi (BRF) (2 KB) · Văn bản chữ nổi (4 KB)
Tìm tỉ số phần trăm của một sốLớp 5 · Luyện những tỉ lệ quen thuộc của Lớp 5.Tải PDFChữ nổi (BRF) (2 KB) · Văn bản chữ nổi (4 KB)
Câu hỏi thường gặp
Không. 12.500 ở đây là mười hai nghìn năm trăm. Dấu phẩy trong 12,5 mới là dấu thập phân.
Không. Lớp 3 làm quen phân số đơn vị. Nội dung số thập phân và tỉ số phần trăm thuộc Lớp 5; ở lớp dưới có thể nói về chia đều bằng đồ vật.
Đồi cát Thập phân. Chọn bài theo kiến thức con đã học; trước khi chơi, có thể dùng thước để minh hoạ dấu phẩy và các hàng.
Luyện tập cùng Indie
Trong Beequation Kids, cô ong Indie cùng con tìm phép tính giữa các ô tổ ong. Có gợi ý khi con cần, không quảng cáo và không thu thập dữ liệu về trẻ.