Học toán › Chủ đề › Phân số

Học theo chủ đề

Phân số

Phân số diễn tả số phần bằng nhau được lấy từ một đơn vị, hoặc từ một nhóm đồ vật đã chia đều. Từ quan trọng là “bằng nhau”. Ba miếng có kích thước khác nhau không tự nhiên trở thành ba phần ba. Khi học, con cần biết đơn vị đang xét là cả cái bánh, cả dải giấy hay cả nhóm bút; đổi đơn vị thì ý nghĩa phần cũng đổi.

Con học gì ở từng lớp?

Đây là lộ trình theo Chương trình GDPT 2018. Thứ tự bài trong năm theo sách và kế hoạch của trường; các trò chơi ở mẫu giáo là gợi ý trải nghiệm.

Hiểu cách làm

1. Đọc mẫu số rồi hiểu tử số

Trong ¾, mẫu số 4 cho biết một đơn vị được chia thành 4 phần bằng nhau; tử số 3 cho biết lấy 3 phần. Đọc là “ba phần tư”. Cho con tô 3 trong 4 ô bằng nhau và hỏi ô chưa tô biểu thị bao nhiêu: ¼. Khi đếm phần, phải đếm tất cả các phần của đơn vị, kể cả phần chưa tô.

2. Hai cách chia có thể cho cùng một lượng

Gấp hai dải giấy bằng nhau. Dải thứ nhất chia đôi và tô một phần; dải thứ hai chia tư và tô hai phần. Phần tô bằng nhau nên ½ = 2/4. Nhân cả tử và mẫu với cùng một số tự nhiên khác 0 tạo phân số bằng phân số ban đầu. Rút gọn đi theo chiều ngược lại: 6/8 = 3/4 vì chia cả tử và mẫu cho 2.

3. So sánh khi cùng đơn vị

Với cùng một chiếc bánh, ¼ lớn hơn ⅛ vì chia ít phần hơn thì mỗi phần lớn hơn. Với cùng mẫu số, so tử số: 3/5 lớn hơn 2/5. Để so ½ và ¾, đổi ½ thành 2/4 rồi so với 3/4. Không thể kết luận nửa chiếc bánh lớn bằng nửa chiếc bánh nhỏ chỉ vì cùng ghi ½; đơn vị khác nhau.

4. Tìm một phân số của một số

Có 20 nhãn vở, cần lấy ¾ số nhãn. Chia 20 thành 4 nhóm bằng nhau: mỗi nhóm có 5. Lấy 3 nhóm được 15 nhãn. Có thể viết 20 : 4 × 3 = 15. Vì ¾ nhỏ hơn 1, kết quả phải nhỏ hơn 20. Ước lượng này giúp nhận ra sai lầm chia cho tử rồi nhân với mẫu.

5. Tính trên những phần cùng cỡ

¼ + ¼ = 2/4 = ½: cộng số phần, không cộng mẫu số. Với ½ + ¼, đổi ½ thành 2/4 rồi cộng được 3/4. Khi nhân, ½ × ¾ = 3/8; có thể hiểu là lấy một nửa của ba phần tư dải giấy. Khi chia cho phân số khác 0, nhân với phân số đảo ngược: ¾ : ½ = 3/2. Cho con giải thích bằng hình hoặc phép thử, không chỉ đọc quy tắc.

Một câu hỏi để kiểm ý nghĩa đơn vị

Vẽ một dải dài và một dải ngắn, chia mỗi dải thành hai phần bằng nhau. Phần tô một nửa ở dải dài lớn hơn phần tô một nửa ở dải ngắn. Điều đó không làm sai quan hệ ½ = ½ khi so giá trị phân số; nó cho thấy lượng thực tế còn phụ thuộc đơn vị.

Sau đó dùng hai dải có cùng chiều dài để so ½ và ¼. Hỏi con vì sao lần này có thể nhìn diện tích tô để so hai phân số. Việc nêu rõ cả đơn vị và cách chia giúp tránh nhầm khi chuyển sang bài một phần của nhóm đồ vật, nơi đơn vị là cả nhóm chứ không phải một vật riêng lẻ.

Những chỗ con dễ nhầm

• Lấy số phần chưa tô làm mẫu: mẫu là tổng số phần bằng nhau của đơn vị.
• Cộng cả tử và mẫu: ¼ + ¼ không phải 2/8, vì hai phần tư chiếm nửa đơn vị.
• Tưởng phân số luôn nhỏ hơn 1: 5/4 là 1 và ¼; tử có thể lớn hơn mẫu.

Chơi và luyện trong năm phút

• Gấp giấy: chia thành 2, 4 rồi 8 phần bằng nhau, tìm những vùng có cùng diện tích.
• Chia nhãn: 12 nhãn chia đều 3 nhóm, mỗi nhóm có 4; đó là ⅓ của 12.
• Săn phân số: tìm một nửa lít trên ca đo; liên hệ ½ l với 500 ml khi con đã học đơn vị.
• Nối thẻ: ghép ½ với 2/4, ¾ với 6/8; mỗi lần ghép phải vẽ hoặc nói cách kiểm.

Phiếu bài tập

Chọn vài câu đúng phần con đang học, nghe con giải thích rồi mới xem đáp án. Tên lớp trên phiếu giúp chọn bài, không phải yêu cầu hoàn thành cả phiếu.

Phân số chỉ phần tô màuLớp 4 · Đọc tử số và mẫu số từ các phần bằng nhau.Tải PDF

Bản chữ lớn · Bản dễ đọc

Chữ nổi (BRF) (2 KB) · Văn bản chữ nổi (4 KB) · Hình nổi (PDF) (681 KB)

Tìm phân số của một sốLớp 4, Lớp 5 · Chia đều rồi lấy số phần cần tìm.Tải PDF

Bản chữ lớn · Bản dễ đọc

Chữ nổi (BRF) (2 KB) · Văn bản chữ nổi (4 KB)

Phân số bằng nhauLớp 4, Lớp 5 · Tìm số còn thiếu mà không đổi giá trị phân số.Tải PDF

Bản chữ lớn · Bản dễ đọc

Chữ nổi (BRF) (2 KB) · Văn bản chữ nổi (4 KB)

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Báo lỗi nội dung